Valentin Bakfark
![]() | |
Data i miejsce urodzenia |
między sierpniem 1506 a sierpniem 1507 (być może też 1527?) |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Przyczyna śmierci | |
Zawód, zajęcie | |
Narodowość |
węgierska |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d4/Valentin_Bakfark_-_lutnista_kr%C3%B3lewski.jpg/220px-Valentin_Bakfark_-_lutnista_kr%C3%B3lewski.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7c/Harmoniarum_musicarum_in_usum_testudinis_factarum%2C_tomus_primus_%28karta_tytu%C5%82owa%29.png/220px-Harmoniarum_musicarum_in_usum_testudinis_factarum%2C_tomus_primus_%28karta_tytu%C5%82owa%29.png)
Valentinus Greff Bakfark ur. jako Bálint Bakfark [ˈbaːlint ˈbɒkfɒrk], czasami znany jako Bachfarrt, Backvart, Bekwark; ur. między 1526 a 1530 w Braszowie (Siedmiogród), zm. 22 sierpnia 1576 w Padwie[1] – węgierski kompozytor i wirtuoz-lutnista; lutnista i szpieg pruski na polskim dworze królewskim.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Bakfark uczył się muzycznego rzemiosła na dworze przyszłego węgierskiego króla, Jana Zápolyi, a następnie przebywał we Włoszech i na dworze we Francji. W latach 1549–1565 (z trzyletnią przerwą 1551-1554) był lutnistą na dworze króla polskiego i wielkiego księcia litewskiego Zygmunta II Augusta w Wilnie.[1] W tym czasie też dużo podróżował po Europie (Gdańsk, Augsburg, Lyon, Rzym, Wenecja, Królewiec). W 1559 roku kupił dom w Wilnie.[1] W latach 60. XVI wieku odkryto, że Bakfark donosił o sytuacji na polskim dworze księciu pruskiemu Albrechtowi Hohenzollernowi. Utracił mecenat króla, jego dom w Wilnie zburzono w 1566 roku, a on sam uciekł do Poznania, a później do Wiednia. Następnie do roku 1568 (z trzymiesięczną przerwą) był nadwornym cesarskim lutnistą w Wiedniu[1], po czym powrócił na krótko do Siedmiogrodu, by ostatecznie osiąść w Wenecji. Zmarł 22 sierpnia 1576 na dżumę w czasie podróży, w Padwie.
Bakfark zyskał sławę poprzez swe zbiory muzyki lutniowej, zawierające intawolacje współczesnych mu madrygałów, chansons, motetów i tańców, jak również swe własne kompozycje, fantazje, odznaczające się wysokim poziomem techniki muzycznej i kunsztowną polifonią.
Jego druga tabulatura, dedykowana Zygmuntowi II Augustowi, była przez długie lata jedyną znaną wydaną w Polsce tabulaturą lutniową.
Upamiętnienie
[edytuj | edytuj kod]Jan Kochanowski poświęcił mu fraszkę O Bekwarku, a Jan Lechoń wydał w 1942 roku w Londynie tomik wierszy Lutnia po Bekwarku. Uwieczniony został na obrazie Jana Matejki pt. Rzeczpospolita Babińska.
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d Bakfark, Valentin [online], Polska Biblioteka Muzyczna [dostęp 2024-06-14] (pol.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Polski Słownik Biograficzny. T. 1. Kraków: Polska Akademia Umiejętności – Skład Główny w Księgarniach Gebethnera i Wolffa, 1935, s. 226–227. Reprint: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Kraków 1989, ISBN 83-04-03484-0.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Valentin Bakfark – twórczość tego autora dostępna w bibliotece cyfrowej International Music Score Library Project
- Valentin Bakfark w Polskiej Bibliotece Muzycznej
- ISNI: 0000000123311352
- VIAF: 97643885
- LCCN: n83232210
- GND: 118652028
- LIBRIS: 86lnphfs4x5flvk
- BnF: 148084364
- SUDOC: 119893207
- SBN: SBLV261655
- NLA: 35802846
- NKC: xx0012552
- BNE: XX1763525
- NTA: 095477179
- BIBSYS: 7066736
- CiNii: DA1145230X
- PLWABN: 9810656073105606
- NUKAT: n97039730
- J9U: 987007276379005171
- LNB: 000268371
- BLBNB: 001134267
- LIH: LNB:V*385454;=BP
- NSZL: 51352
- RISM: people/30014548